Στο μεγάλο διάλειμμα, οι μαθητές και οι μαθήτριες στέκονται στην αυλή του σχολείου στο Dimtu Hambela, στο νότο της Αιθιοπίας. Στη μέση αυτών κρατά η Kejeltu Geltu, 17, ένα μικρόφωνο. Η φωνή της μεταφέρεται στον χώρο. "Δεν χάνουμε πια μαθήματα!", λέει. "Δεν ντρεπόμαστε πια!" Πιο παλιά, έμενε τακτικά μακριά από το σχολείο κατά την έμμηνο ρύση της.
Στην αγροτική Αιθιοπία, πολλές οικογένειες είναι τόσο φτωχές που τα κορίτσια και οι γυναίκες δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά να αγοράσουν σερβιέτες. Παραδοσιακά, οι γυναίκες χρησιμοποιούν υφασμάτινες λωρίδες. Για πολλά κορίτσια εφήβων, αυτό δεν είναι μια λύση με την οποία αισθάνονται άνετα στο σχολείο. Γι' αυτόν τον λόγο πολλά κορίτσια μένουν στο σπίτι κατά τις μέρες τους. "Λόγω των απουσιών, μένουμε πίσω σε σχέση με τα αγόρια στις τάξεις", λέει η Kejeltu.
Αυτές οι μαθησιακές ελλείψεις απειλούν την εκπαιδευτική επιτυχία των κοριτσιών. Πολλά από αυτά δεν επιστρέφουν τακτικά στο σχολείο μετά τις μέρες τους, σταματούν κάποια στιγμή εντελώς. Εγκαταλείπουν τα όνειρά τους - και την αντίστασή τους απέναντι στις παραδοσιακές αξίες: Πολλοί γονείς θεωρούν την εκπαίδευση των θυγατέρων τους ως ελάχιστα χρήσιμη. Σύμφωνα με την ευρέως επικρατούσα πεποίθηση, οι κόρες τους θα παντρευτούν έτσι κι αλλιώς νωρίς.
Πολλές έφηβες παντρεύονται
Αυτά τα προβλήματα επισημαίνει η Παγκόσμια Ημέρα Εμμήνου Ρύσεως στις 28 Μαΐου. Η ημέρα δράσης στρέφει την προσοχή στον τρόπο με τον οποίο η έλλειψη υγιεινής έμμηνου ρύσεως επηρεάζει τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες των κοριτσιών.
Στο δημοτικό σχολείο στο Dimtu Hambela, η ανισότητα φαίνεται στους αριθμούς: Υπάρχουν 322 αγόρια στο σχολείο, αλλά μόνο 208 κορίτσια. Όποια δεν πηγαίνει πια στο σχολείο, θεωρείται ότι πληροί τις προϋποθέσεις για γάμο. Σύντομα, νέοι άντρες έρχονται στο σπίτι και ζητούν την κόρη σε γάμο από τους γονείς της. Στην ύπαιθρο της Αιθιοπίας, κάθε έβδομο κορίτσι παντρεύεται πριν από τα 15α γενέθλιά του. Αυτό συνεχίζει κάτι που η εκπαίδευση θα μπορούσε ουσιαστικά να σπάσει: Η φτώχεια μεταφέρεται στην επόμενη γενιά.
Γι' αυτό η Ελβετική Οργάνωση "Menschen für Menschen" εισάγει και προωθεί στα σχολεία της Αιθιοπίας τους αποκαλούμενους "Girls Clubs". Κοινωνικοί λειτουργοί συνεργάζονται με επιλεγμένες δασκάλες για να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση των κοριτσιών και να σπάσουν το στίγμα.
"Μην κρύβεστε!"
Η Iftu Merga διδάσκει μαθηματικά στο δημοτικό σχολείο στο Dimtu Hambela. Παρακολουθεί εθελοντικά τον "Girls Club". Η δασκάλα έχει συγκεντρώσει 36 κορίτσια εκεί. Τα μέλη μιλούν για την υγιεινή, τις επιβλαβείς παραδόσεις όπως οι πρώιμοι γάμοι και την ισότητα. Στη συνέχεια, μεταφέρουν αυτές τις γνώσεις στις τάξεις τους, στις οικογένειές τους και στη γειτονιά τους. Εξηγούν γιατί κάθε οικογένεια πρέπει να σκάβει ένα αποχωρητήριο, γιατί η απόσταση μεταξύ των γεννήσεων είναι σημαντική - και γιατί τα κορίτσια δεν πρέπει να μένουν στο σπίτι κατά την έμμηνο ρύση.
"Δεν χρειάζεται να κρύβεστε όταν έχετε τις μέρες σας!", είναι το μήνυμα.
Εδώ και έναν χρόνο περίπου, η "Menschen für Menschen" παρέχει σε 21 δημοτικά σχολεία της περιοχής Hambela Wamena σερβιέτες. 1643 κορίτσια λαμβάνουν τα πακέτα τους τακτικά από τις καθηγήτριες εμπιστοσύνης τους.
Πόσο αναγκαίο είναι το πρόγραμμα, το έδειξαν οι αρχές. "Όταν θέλαμε για πρώτη φορά να διανείμουμε σερβιέτες, πολλά κορίτσια αντιδρούσαν διστακτικά", αναφέρει η δασκάλα Iftu Merga. "Τους ήταν αμήχανο να συνδεθούν με αυτές. Μερικά κορίτσια ζήτησαν ακόμη και να τα διαγράψουν από τις λίστες.
Η δυσπιστία των γονιών
Γιατί στους γονείς δημιουργήθηκε δυσπιστία αυτή η ιδέα. Γιατί γίνεται κάτι δωρεάν, που κανονικά κοστίζει χρήματα; Μερικοί υπέθεταν κρυφές προθέσεις, άλλοι φοβούνταν παρενέργειες για την υγεία. Αναπτύσσεται και μια βαθύτερη ανησυχία: αλλαγές μπορεί να προκαλέσουν ανατροπή στους γνωστούς κανόνες. Όταν τα κορίτσια μιλούν πιο ανοιχτά για το σώμα τους, αντιμετωπίζουν πιο αυτοπεποίθηση και κινούνται πιο ελεύθερα, η συνήθη τάξη μετατοπίζεται. Αυτή η δυνατότητα προκαλεί φόβο σε ορισμένους γονείς, πολλοί από τους οποίους δεν πήγαν ποτέ σε σχολείο.
Η αλλαγή δεν έρχεται από τη μια νύχτα στην άλλη. Αλλά όπως λέει η Azenegash Wondemu, 47, υπεύθυνη για τα κορίτσια και τις γυναίκες στο έργο της "Menschen für Menschen": "Η αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη και η ισότητα των φύλων αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των εκπαιδεύσεών μας, είτε σε συναντήσεις ομάδων αποταμίευσης γυναικών, στη γεωργική συμβουλευτική των αντρών είτε σε συγκεντρώσεις της κοινότητας."
Να καθορίσουν οι ίδιες τη ζωή τους
"Έχω μάθει από το Girls Club να μιλώ ανοιχτά για τις ανάγκες μου", λέει η μαθήτρια Kejeltu. Ο στόχος είναι μεγαλύτερος: "Θέλουμε να τελειώσουμε το σχολείο και στη συνέχεια να κάνουμε μια εκπαίδευση. Μόνο έτσι μπορούμε να καθορίσουμε οι ίδιες τη ζωή μας."
Στο Girls Club έχουν καταλάβει ότι μπορούν να βοηθήσουν τους εαυτούς τους. Η Iftu Merga αναφέρει ότι τα κορίτσια έρχονται σε αυτήν με τα προβλήματα και τα μυστικά τους. "Κάποια είπαν ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τις σερβιέτες", αναφέρει η δασκάλα: "Επειδή οι γονείς τους δεν έχουν χρήματα για να τους αγοράσουν κιλότα." Στο Girls Club αναζητούν μαζί μια λύση. Στις συναντήσεις τους πλέον κατασκευάζουν χειροτεχνήματα και τα πουλούν στην κοινότητα. "Τα χρήματα είναι για τέτοιες περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης."
Η "Menschen für Menschen" αγωνίζεται ενάντια στη φτώχεια και την πείνα. Το ίδρυμα ιδρύθηκε από τον ηθοποιό Karlheinz Böhm (1928 - 2014). Με το πνεύμα του ιδρυτή, το ελβετικό εγχείρημα δημιουργεί ευνοϊκότερες προοπτικές ζωής για τις φτωχότερες οικογένειες στην Αιθιοπία. Στόχος της δουλειάς είναι να ζουν ανθρωπίνως στην πατρίδα τους. Οι βασικές πτυχές των επιμέρους έργων είναι η ενίσχυση των γυναικών, η εκπαίδευση, τα μικροδάνεια, η βοήθεια για τα παιδιά, ο οικογενειακός προγραμματισμός και η αγροτική ανάπτυξη. Τα στοιχεία συνδυάζονται με βάση τις τοπικές ανάγκες και υλοποιούνται με προσεκτικά επιλεγμένους εντόπιους εταίρους.
Αριθμός λογαριασμού για δωρεές: Postkonto 90-700 000-4, IBAN: CH97 0900 0000 9070 0000 4
Δωρεές online: www.mfm.ch
Επικοινωνία για τα μέσα ενημέρωσης:
Για περισσότερες πληροφορίες ή συνεντεύξεις με ειδικούς, παρακαλώ επικοινωνήστε με: Michael Kesselring
m.kesselring@mfm.ch
Τηλ.: +41 (0)43 499 10 60